2-4-1کدام رسانه ، کدام توسعه44
2-4-2رسانه حکومت و حفظ ارزش‌های مطلوب47
2-5 پیدایش خبرگزاری ها50
2-5-1ایران52
2-5-2 طرز کار خبرگزاری ها53
2-5-3آژانس خبری56
2-5-4نظام بین المللی نوین برای اطلاعات و ارتباطات57
2-5-5تکنولوژی های نوین اطلاعاتی و خبرگزاری ها59
2-5-6خصوصی سازی تولید اطلاعات و اخبار59
2-5-7 اشکال قانونی مالکیت سازمان های خبری62
2-5-8 جمع بندی مباحث خبرگزاریها62
2-6وب سایت های خبری64
2-7 پیشینه پژوهش67
2-7-1 مطالعات مرتبط با روابط رسانه‌ها و حکومت‌ها67
2-7-2مطالعات درخصوص نقش خبرگزاری‌ها71
2-7-3 مطالعات مرتبط با تاثیرگذاری خبرگزاری ها73
2-8 چارچوب نظری تحقیق74
فصل سوم:روش شناسی تحقیق
3-1 مفاهیم به کار رفته در عنوان تحقیق76
3-2روش تحقیق78
3-3 جامعه آماری و حجم نمونه79
3-4 تعیین حجم نمونه و روش نمونه گیری79
3-5 روش گردآوری اطلاعات80
3-6 روش تجزیه و تحلیل اطلاعات80
3-7قابلیت اعتماد (پایایی) پرسشنامه تحقیق81
3-8 روایی پرسشنامه تحقیق81
3-9روش نمره دهی پرسشنامه81
فصل چهارم:تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق
4-1ویژگیهای جمعیتی پاسخگویان83
-جنسیت پاسخگویان83
-وضعیت تحصیلی پاسخگویان85
جامعه آماری پاسخگویان86
4-2بررسی توصیفی سوالات پرسشنامه86
4-3بررسی سوالات تحقیق111
فصل پنجم:بحث و نتیجه گیری
مقدمه136
5-1خلاصه تحقیق136
5-3بحث142
5-4نتیجه گیری144
5-5 محدودیت‌های تحقیق145
5-6پیشنهادها145
منابع و مآخذ146
ضمائم151
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول2-1 تفاوت و تمایز خبرگزاری های دولتی و غیردولتی63
جدول2-2 تفاوت و تمایز خبرگزاریهاو سایت های خبری65
توزیع پاسخگویان براساس جنس (جدول شماره 4-1)83
توزیع پاسخگویان بر اساس وضعیت تاهل (جدول شماره 4-2)84
توزیع پاسخگویان بر اساس مدرک تحصیلی(جدول شماره 4-3)85
توزیع پاسخگویان بر حسب جامعه آماری(جدول شماره 4-4)86
(جدول شماره 4-5)توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص میزان تهدید خبرگزاری های غیر دولتی از طرف حاکمیت87
(جدول شماره4-6) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص میزان تهدید وب سایتهای غیر دولتی از طرف حاکمیت88
(جدول شماره 4-7) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص میزان حمایت قوانین رسانه‌ای موجود از ایجاد و یا ادامه حیات خبرگزاری‌های غیر‌دولتی90
(جدول شماره 4-8) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص میزان حمایت قوانین رسانه‌ای موجود از ایجاد و یا ادامه حیات وب سایتهای غیر‌دولتی92
(جدول شماره 4-9) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص نقش عملکرد خبرگزاری‌های غیر‌دولتی در تشدید و یا تلطیف رویکرد حاکمیت نسبت به آنها94
(جدول شماره 4-10) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص نقش عملکرد وب سایت های غیر‌دولتی در تشدید و یا تلطیف رویکرد حاکمیت نسبت به آنها95
(جدول شماره 4-11) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان در خصوص فرصت‌هایی که خبرگزاری‌های غیر‌دولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند96
(جدول شماره 4-12) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان در خصوص فرصت‌هایی که وب سای های غیردولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند98
(جدول شماره 4-13) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان در خصوص تهدیدهای که خبرگزاری‌های غیر‌دولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند100
(جدول شماره 4-14) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص تهدیدهای که وب سایتهای غیر‌دولتی می توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند102
(جدول شماره 4-15) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص مهم‌ترین فواید حضور خبرگزاری‌های غیر‌دولتی در فضای رسانه‌ای کشور104
(جدول شماره 4-16) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص مهم‌ترین فواید حضور وب سایت های غیر‌دولتی در فضای رسانه‌ای کشور106
(جدول شماره 4-17) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص مهم‌ترین چالش‌هایی که حضور خبرگزاری‌های غیر‌دولتی برای فضای رسانه‌ای کشور به وجود می‌آورد108
(جدول شماره 4-18) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص مهم‌ترین چالش‌هایی که حضور وب سایتهای غیر‌دولتی برای فضای رسانه‌ای کشور به وجود می‌آورد110
(جدول شماره 4-19) بررسی فرصت‌هایی که خبرگزاری‌های غیر‌دولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند114
(جدول شماره 4-20)بررسی فرصت‌هایی که وب‌سایت‌های غیر‌دولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند115
(جدول شماره 4-21)بررسی تهدیدهای که خبرگزاری های غیر‌دولتی برای دستگاه حاکمیتی می‌‌توانند ایجاد کنند116
(جدول شماره 4-22) بررسی تهدیدهایی که وب سایت های غیر‌‌دولتی برای دستگاه حاکمیتی می‌توانند ایجاد کنند118
(جدول شماره 4-23) بررسی مهم‌ترین فواید حضور خبرگزاری‌های غیر‌دولتی در فضای رسانه‌ای کشور120
(جدول شماره 4-24) بررسی مهم‌ترین فواید حضور وب‌سایت‌های غیر‌دولتی در فضای رسانه‌ای کشور121
(جدول شماره 4-26) بررسی مهم‌ترین چالش‌هایی که حضور وب‌سایت‌های غیر‌دولتی برای فضای رسانه‌ای کشور به وجود می‌آورد124
(جدول شماره 4-25)بررسی مهم‌ترین چالش‌هایی که حضور خبرگزاری‌های غیر‌دولتی برای فضای رسانه‌ای کشور به وجود می‌آورد122
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
توزیع پاسخگویان بر اساس جنس (نمودارشماره 4-1)83
توزیع پاسخگویان بر اساس وضعیت تاهل(نمودار شماره 4-2)84
توزیع پاسخگویان بر اساس مدرک تحصیلی(نمودار شماره 4-3)85
توزیع پاسخگویان بر حسب جامعه آماری(نمودار شماره 4-4)86
(نمودار شماره 4-5) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص میزان تهدید خبرگزاری های غیر دولتی از طرف حاکمیت88
(نمودار شماره 4-6) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص میزان تهدید وبسایت های غیر دولتی از طرف حاکمیت89
(نمودار شماره 4-7) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص میزان حمایت قوانین رسانه‌ای موجود از ایجاد و یا ادامه حیات خبرگزاری‌های غیر‌دولتی91
(نمودار شماره 4-8) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص میزان حمایت قوانین رسانه‌ای موجود از ایجاد و یا ادامه حیات وب سایتهای غیر‌دولتی93
(نمودار شماره 4-9) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص نقش عملکرد خبرگزاری‌های غیر‌دولتی در تشدید و یا تلطیف رویکرد حاکمیت نسبت به آنها94
(نمودار شماره 4-10) توزیع پاسخگویان براساس نظر آنان در خصوص نقش عملکرد وب سایت های غیر‌دولتی در تشدید و یا تلطیف رویکرد حاکمیت نسبت به آنها95
(نمودار شماره 4-11) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان در خصوص فرصت‌هایی که خبرگزاری‌های غیر‌دولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند97
(نمودار شماره 4-12) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان در خصوص فرصت‌هایی که وب سایت های غیر‌دولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند99
(نمودارشماره 4-13)) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان در خصوص تهدیدهای که خبرگزاریهای غیر‌دولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند101
(نمودار شماره 4-14) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص تهدیدهای که وب سایتهای غیر‌دولتی می توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند103
(نمودار شماره 4-15) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص مهم‌ترین فواید حضور خبرگزاری‌های غیر‌دولتی در فضای رسانه‌ای کشور105
(نمودار شماره 4-16) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص مهم‌ترین فواید حضور وب سایت های غیر‌دولتی در فضای رسانه‌ای کشور107
(نمودار شماره 4-17) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص مهم‌ترین چالش‌هایی که حضور خبرگزاری‌های غیر‌دولتی برای فضای رسانه‌ای کشور به وجود می‌آورد109
(نمودار شماره 4-18) توزیع پاسخگویان بر اساس نظر آنان درخصوص مهم‌ترین چالش‌هایی که حضور وب سایتهای غیر‌دولتی برای فضای رسانه‌ای کشور به وجود می‌آورد111
چکیده
قلب تپنده تولید خبر در فضای رسمی تولید رسانه‌ای بر عهده خبرگزاری و در گام دوم وب‌سایت‌های خبری است. از آنجا که سیاست‌گذاری رسانه‌های ایران توسط نهادها و ارگان‌هایی انجام می‌شود که تماما دولتی هستند، تأثیرپذیری خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های غیردولتی از نوع نگاه و رویکردی که حاکمیت به آنها دارد ناگزیر است. این پژوهش در پی آن است تا به این مهم بپردازد که خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های غیردولتی و کارکردها و نتایج آن‌ها در جامعه برای حاکمیت داخلی فرصت است و یا تهدید.
این پژوهش با روش پیمایش و تکنیک نظرسنجی ازکارشناسان و فعالان رسانه، مدیران رسانه‌ها و همچنین مسئولان رسانه‌ای که در سطح شهر تهران فعالیت می کنند صورت گرفته است. برای گزینش افراد نمونه از روش نمونه گیری تصادفی ساده استفاده شده است. و برای جمع آوری اطلاعات از ابزار پرسشنامه ترکیبی(ترکیبی از سوالات باز و بسته) و برای تحلیل اطلاعات از نرم افزار spss18 استفاده کردیم.
یافتههای تحقیق با اصول حاکم بر کار رسانهها در یک فضای دموکراتیک مغایراست. در این تحقیق به مواردی برخورد کردیم که در حالت عادی میتوانند به عنوان یک فرصت برای حاکمیت به شمار روند اما بر اساس دیدگاه کارشناسان و در شرایط فعلی، به یک تهدید برای حاکمیت بدل شده اند. مواردی چون:1- نقد حاکمیت2- به چالش کشیدن دولت 3- جلوگیری از انحصار دولت در عرصه اطلاع‌رسانی4- بازتاب دادن اثرات تصمیمات حاکمیت5- الزام حاکمیت به پاسخگویی. از طرف دیگر “انتشار اخباری که به گونه ای به زیان حاکمیت است”، “نقد حاکمیت”، “انتشار اخبار متضاد با منافع ملی” و “رعایت نکردن اصول حرفهای رسانهای” مهمترین تهدیدهایی است که خبرگزاریهای غیر‌دولتی برای دستگاه حاکمیتی می‌‌توانند ایجاد کنند.
همچنین در این تحقیق به مواردی نیز برخورد کردیم که در حالت عادی میتوانند به عنوان یک تهدید برای حاکمیت به شمار روند اما بر اساس دیدگاه کارشناسان و در شرایط فعلی، به یک فرصت برای حاکمیت بدل شده اند. مهمترین این موارد نام بردن از “ایفای نقش سوپاپ اطمینان در جامعه” به عنوان یک فرصت برای حاکمیت است که نه تنها این مورد جزو فواید محسوب نمی‌شود، بلکه می توان آن را از جمله تهدیدها نیز محسوب کرد.
یافته های پژوهش نشان میدهند فضای حاکم بر رسانههای کشور و چگونگی تعامل حاکمیت با رسانه دارای مشکلات زیادی است و باید به سمت حل این مشکلات گام برداشته شود. مهمترین مشکلات عبارتند از:1-استقلال خبرگزاری ها و وبسایتهای غیردولتی در حد زیادی از طرف حاکمیت مورد تهدید قرار میگیرد.2- قوانین رسانه‌ای موجود از ایجاد و یا ادامه حیات خبرگزاری‌ها و وب سایتهای غیر‌دولتی در حد کم حمایت می‌کنند.3-عملکرد خبرگزاری‌هاو وبسایت های غیر‌دولتی در تشدید و یا تلطیف رویکرد حاکمیت نسبت به آنها، بیش از مقدار متوسط نقش داشته است.
فصل اول
کلیات طرح

1-1مقدمه
امروزه هیچ تردیدی در خصوص اهمیت و نقش مستقیم و تاثیرگذار مطبوعات و رسانه‌های جمعی در عرصه‌های مخنلف زندگی فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی افکارعمومی جهانی وجود ندارد.
هرچند در حال حاضر بخشی از دولت‌های کشورهای جهان سوم یا در حال توسعه نتوانسته‌اند خود را با این نیاز و واقعیت سازگار نمایند و رسانه و اطلاع‌رسانی مستقل و آزاد را در جوامع خود به رسمیت شناخته و زمینه و بستر لازم را برای فعالیت حرفه‌ای رسانه فراهم کنند.این یک ضرورت و واقعیت تجربه شده و در عین حال علمی است که رسانه ها و به ویژه مطبوعات به عنوان رکن چهارم دموکراسی، نه تنها تهدیدی برای دولت‌های دمکراتیک و برآمده از رای مردم به شمار نمی‌آیند بلکه یک فرصت بزرگ محسوب می‌شوند. مطبوعات به عنوان زبان و واسطه مردم با حکومت کنندگان، در روشنگری و ارائه طریق صحیح و واقعی و انتقال واقعیت جامعه به دولت‌ها همانند ناظر مستقل و بی‌نظر و بی‌طرف و یک بازوی قدرتمند، نقش اساسی و کلیدی دارند و با اطلاع‌رسانی صحیح و شفاف‌سازی امور قادر به فراهم کردن این فرصت و بستر هستند تا دولت را از مسیر اشتباه در برنامه ریزی و سیاست‌گذاری و اداره کشور برحذر دارند.
رسانه مستقل، زبان مردم است و در عین حال واسط و رابط صادق میان دولت و ملت. رسانه مستقل از آن‌جایی که وامدار دولت و حکومت نیست و منفعتی از قبل ارتباط با دولت ها ندارد لذا انتقادهایش، در مسیر اصلاح و کمک به دولتمردان و مجریان امور برای حل معضلات اجتماعی اقتصادی سیاسی جوامع است هرچند ممکن است در بسیاری موارد، مثل یک داروی تلخ، برای درمان یک بیماری عمل کند. برخورداری یک جامعه از رسانه مستقل و پرسشگر می‌تواند به عنوان یک سوپاپ اطمینان، نقش ویژه‌ای در امنیت و پیشرفت و توسعه یک کشور و رفع تهدیدات سیاسی و فرهنگی و مشروعیتی از دولت مستقر، ایفاء نماید، و در عین حال مانع از انباشت مطالبات بدون پاسخ مردم در لایه‌های اجتماع ، و تبدیل آن به یک تهدید و شورش اجتماعی گردد.
اینترنت و به تبع آن، روزنت‌ها، وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌ها در چند سال گذشته قابلیت‌های بسیاری را خصوصاً در زمینه اطلاع‌رسانی در تمامی زمینه‌ها (بصورت عام) در نقاط مختلف جهان و بالطبع، کشور ما نشان داده‌اند. این بدان معنا نیست که سایر وسایل ارتباط جمعی نظیر رادیو یا تلویزیون و همچنین رسانه‌های مکتوب از اهمیت کمتری به نسبت اینترنت برخوردارند. بلکه بدان معناست که رشد بیش از حد رسانه اینترنت در چند سال گذشته (بگونه‌ای که طبق آمار، رشد آن در 4 سال گذشته برابر با رشد و فراگیری رادیو در طی 40 سال بوده است) لزوم توجه ویژه به این امر به عنوان یک نیروی پیش‌رو و بی‌رقیب در عرصه رسانه‌ها در دهه آینده را نمایان می‌سازد.
1-2 بیان مسئله تحقیق
قلب تپنده تولید خبر در فضای رسمی تولید رسانه‌ای بر عهده خبرگزاری و در گام دوم وب‌سایت‌های خبری است. در ایران هم نقش خبرگزاری‌ها، در تولید خوراک رسانه‌های گوناگون از دیرباز اهمیت داشته که تا امروز هم با وجود ظهور رسانه‌های مختلف و متنوع از آن کاسته نشده و به عنوان یکی از مهم‌ترین مجراهای تولید و انتشار اخبار شناخته می‌شوند. از جمله این رسانه‌های نوظهور که توانسته‌اند در کنار خبرگزاری‌ها نقش مهمی در تولید خبر و توزیع فراورده‌های آن ایفا کند وب‌سایت‌های خبری هستند که با اقبال خیره‌کننده‌ای از سوی متولیان رسانه‌ای مواجه شده‌اند.
تا حدود یک دهه گذشته در ایران این خبرگزاری‌های دولتی و وابسته به حاکمیت بودند که در فضای اطلاع‌رسانی داخلی یکه‌تاز بودند و تنها و بی‌رقیب حاکم فضایی بودند که تماما در برنامه‌ریزی، مدیریت و مالکیت وابسته به دولت و سیاست‌گذاری‌های آن بودند. اما با ورود اولین خبرگزاری غیردولتی یعنی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در آذرماه سال 1378 به این عرصه شاهد ایجاد تحول در کلیت فضایی بودیم که خبرگزاری‌ها نقش رسانه‌ای خود را در آن ایفا می‌کردند. روند حضور خبرگزاری‌های غیردولتی در عرصه اطلاع‌رسانی و رقابت‌های رسانه‌ای، از یک‌سو شاهد برهم‌خوردن معادلات موجود در این عرصه شد که با افزایش تعداد خبرگزاری‌ها و متعاقبا با ورود سایت‌های خبری به این عرصه؛ این امر بیش از گذشته شهود خود را به رخ می‌کشد. از سوی دیگر از همان زمان ورود این مجراهای ارتباطی غیردولتی، سیاستگذاران رسانه‌‌ای نگاهی تهدید ـ فرصت به حضور آن‌ها در این عرصه داشته‌اند. اگرچه با توجه به سرانجام نرسیدن بسیاری از مجوزهایی که برای راه اندازی خبرگزاری توسط افراد و بخش های غیردولتی اخذ می شود برآورد تعداد این خبرگزاری ها به شکل دقیق ممکن نیست اما در حال حاضر حداقل 10 خبرگزاری غیردولتی فعال نظیر ایسنا، ایلنا، فارس، تسنیم،موج، ایانا و…) و بیش از 100 سایت خبری وجود دارد که در زمینه های عمومی و یا تخصصی به تولید خبر می پردازند. در میان سایت های خبری می توان به سایت های فعال و پربازدیدی چون خبرآنلاین، عصر ایران، تابناک،فرارو،قانون، بولتن نیوز، شفاف نیوز، بازتاب، الف، جهان نیوز و… اشاره کرد.
از آنجا که سیاست‌گذاری رسانه‌های داخلی توسط نهادها و ارگان‌هایی انجام می‌شود که تماما دولتی هستند، تأثیرپذیری خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های غیردولتی از نوع نگاه و رویکردی که حاکمیت به آنها دارد ناگزیر است. بنابراین شناخت دقیق کارکردهای آن‌ها برای نظام حاکمیتی کشور و مشخص‌کردن اینکه این نوع از خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌ها چه عملکرد و نتایج مثبت و منفی برای آن در بر خواهند داشت هم برای تصمیم‌گیری‌های حاکمیتی مفید خواهد بود و هم می‌تواند در تعریف، تأسیس، کارکرد و بهبود عملکرد خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های خبری غیردولتی، راهگشا و سودمند باشد.
با هدف دستیابی به چنین شناختی، این پژوهش در پی آن است تا به این مهم بپردازد که خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های غیردولتی و کارکردها و نتایج آن‌ها در جامعه برای حاکمیت داخلی فرصت است و یا تهدید.
1-3 اهمیت موضوع تحقیق و انگیزه انتخاب آن
اهمیت و جایگاه خبرگزاری‌ها در دنیای رسانه‌ها بر هیچ‌کس پوشیده نیست. مواد اولیه برای بسیاری از روزنامه‌ها و کانال‌های تلویزیونی توسط خبرگزاری‌ها فراهم می‌شود. مانند هر حوزه رقابتی دیگر حیات، قدرت، جایگاه، اقتصاد و تأثیرگذاری بخش خصوصی در اینجا هم ارتباطی تنگاتنگ و متأثر از سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌های دولتی دارد. از سوی دیگر با حضور چشم‌گیر وب‌سایت‌های خبری در عرصه تولید و توزیع خبر و امکان نسبتا قابل دسترس راه‌اندازی آن برای بسیاری از افراد حقیقی، رابطه وجودی آن‌ها با دستگاه حاکمیتی می‌تواند در تبیین آینده آن‌ها یاری‌گر باشد.
شناخت و معرفی دقیق اثرات وجود، حضور و کارکردهای آن‌ها برای دولت و مجموعه حاکمیتی داخلی می‌تواند ما را به این مهم رهنمون کند که دولت و دستگاه حاکمیتی در تعامل با خبرگزاری‌ها چه نگاهی را باید دنبال کند و تصمیم‌گیری‌ها در این حوزه چه اهدافی را دنبال کنند. از سویی شناخت و معرفی فرصت‌هایی که حضور خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های داخلی غیردولتی می‌تواند به‌وجود بیاورند و یا چالش‌ها و تهدیدهایی که در پی فعالیت آن‌ها ممکن است برای مجموعه حاکم سیاسی بروز کند در تعریف و یا بازتعریف سیاست‌های خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌ها می‌تواند مثمرثمر باشد.
1- 4 اهدف تحقیق
الف -اهداف اصلی
1- شناسایی فرصت‌ها ایجاد شده توسط خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های غیردولتی برای حاکمیت
2- شناسایی تهدیدهای ایجاد شده توسط خبرگزاری‌ها و وب‌سایت‌های غیردولتی برای حاکمیت
ب -اهداف فرعی
1- شناسایی و معرفی نقاط ضعف و قوت رابطه خبرگزاری های غیردولتی و حاکمیت در ایران
2- تبیین راهکارهایی برای بهبود کارکردهای رسانه ای خبرگزاری ها در ارتباط با حاکمیت و مسائل ملی
1-5 سوالات تحقیق
الف – سوالات اصلی
1- فرصت‌هایی که خبرگزاری‌های غیردولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند، کدامند؟
2- فرصت‌هایی که وب‌سایت‌های غیردولتی می‌توانند برای دستگاه حاکمیتی ایجاد کنند، کدامند؟
3- تهدیدهایی که خبرگزاری‌های غیردولتی برای دستگاه حاکمیتی می‌توانند ایجاد کنند، کدامند؟
4- تهدیدهایی که وب‌سایت‌های غیردولتی برای دستگاه حاکمیتی می‌توانند ایجاد کنند، کدامند؟
5- مهم‌ترین فواید حضور خبرگزاری‌های غیردولتی در فضای رسانه‌ای کشور چیست؟
6- مهم‌ترین فواید حضور وب‌سایت‌های غیردولتی در فضای رسانه‌ای کشور چیست؟
7- مهم‌ترین چالش‌هایی که حضور خبرگزاری‌های غیردولتی برای فضای رسانه‌ای کشور به وجود می‌آورد، کدامند؟
8- مهم‌ترین چالش‌هایی که حضور وب‌سایت‌های غیردولتی برای فضای رسانه‌ای کشور به وجود می‌آورد، کدامند؟
9- عملکرد خبرگزاری‌های غیردولتی در تشدید و یا تلطیف رویکرد حاکمیت نسبت به آن‌ها، تا چه اندازه نقش داشته است؟
10- عملکرد وب‌سایت‌های غیردولتی در تشدید و یا تلطیف رویکرد حاکمیت نسبت به آن‌ها، تا چه اندازه نقش داشته است؟
ب – سوالات فرعی:
1- تا چه اندازه استقلال خبرگزاری‌های غیردولتی می‌تواند از طرف حاکمیت مورد تهدید قرار گیرد؟
2- تا چه اندازه استقلال وب‌سایت‌های غیردولتی می‌تواند از طرف حاکمیت مورد تهدید قرار گیرد؟
3- تا چه اندازه قوانین رسانه‌ای موجود از ایجاد و یا ادامه حیات خبرگزاری‌های غیردولتی حمایت می‌کنند؟
4- تا چه اندازه قوانین رسانه‌ای موجود از ایجاد و یا ادامه حیات وب‌سایت‌های غیردولتی حمایت می‌کنند؟
فصل دوم
مبانی و چارچوب نظری تحقیق
2-1نظریه های مرتبط با اثرات وسائل ارتباط جمعی
“کری” دربارهروند شــکل گیری نظریههاراجع بهتأثیرات رســانهها مــی گوید: می توان چنین اســتد?ل کرد کــهعمده ترین دلیل تغییردیدگاههادرباره نظریات تأثیررســانههــا ازقوی بهتأثیر محدودوبازگشت مجددبهنظریات بسیارقوی،را می توان دگرگونی های جهان اجتماعی طی این دورهها به حساب آورد (مککوائل،1382: 360-358).
در زیر به صورت خ?صه به ارائه مطالبى در مورد هر یک از این دوران مىپردازیم.
مرحله اول: نظریه تأثیر قدرتمند رسانه ها
این مرحلهازاوایل قرن بیســتم شــروع وتا ســال 1930 ادامهداشــت. دراین دوران رســانهها بهطورقابل م?حظه ای توســعه یافته بودند.دراین فاصله بهرســانه ها، بخاطرقــدرت خارق العادهایکهدر شــکل دادن بهعقاید، تغییررفتاراجتماعی ورفتاری داشــتند، اعتبارفراوانی داده شــده بود (مهرداد،156:1380). همچنین این نظریه پیشبینی می کرد که همه مخاطبان که در معرضآن قرار میگیرند، اثرات قوی و کم وبیشیکسان دارند. این دیدگاه تحت تاثیرقدرتی است کهتبلیغات درجنگ جهانی اول پیدا کرد (سورین و تانکارد، 387:1381).
اســتفاده ازرسانهها توســط دولتهای دیکتاتوروهمچنین رژیم انق?بی روسیه در اروپا همگی بر نظریه قدرت رسانه ها، مهرتأیید می زدند (مهرداد،156:1380).
مرحله دوم: الگوی تأثیرات محدود1
ایــن نظریهزمانی پدید آمد کهمحققان درباب تأثیرات قدرتمند مرحلهاول بهتردید افتاده بودند و شواهدی برای تأیید آن پیدا نکردند. این جریان از سالهای پایانی جنگ جهانی دوم(1930) شروع شــد وتاآغازدهههفتاد(1960) ادامهپیدا کرد. جریانهاى اجتماعی وفرهنگی نقشاساســی را درشــکل دادن بهعقاید، نظریات، نگرشهاورفتارهای تحت بررسی بازی می کنند درعین حال برنوع انتخاب، توجه به رسانه ها و عکس العمل مخاطبان نسبت به آنها اثرمی گذارند. همچنین معلوم شدکه کسب اط?عات، بدون تغییردرنگرش، می تواند اتفاق بیفتد همچنین تغییرنگرش بدون تغییردررفتار (ویندال و دیگران،328:1376).
مرحله سوم: بازگشت به نظریه رسانه های قدرتمند ( از دهه 1960 به بعد)
دانشــمندان با مشاهدهآثاراجتماعی مهم رســانهها، حاضربهپذیرشنظریه “حداقل تأثیر” نشدند. یکی ازعوامل مهم رد این نظریهوبازگشــت بهنظریهرســانههای قدرتمنــد، پیدایشتلویزیون، به عنوان رســانهاینوین،دردهههای 1950 و 1960 بود کهازرســانههایقبلیجذابتروپرتأثیرتربه نظرمی رسید و در این مرحله هم تأثیرات بالفعل و هم تأثیرات بالقوه در نظر گرفته میشود.الگوی اثرات قدرتمند را اولین بارالیزابت نوئل نئـومان درمقـاله خودبهنام “بازگشــت بهمفهوم رسانههای قدرتمند” ارائه کرد. (1973) نظریهمارپیچ سکوت او، با نظریهتأثیرات قـدرتـمند رسـانهها مطـابقـت می کند (ســورین و تانکارد، 405:1381).
خ?صــه اینکهدرمرحله اول عوامــل محتوایی درایجادتأثیرات برتری داشــتند. درمرحلهدوم، ویژگیهای فردی مهمترقلمدادمی شــدند و ســومین مرحله طبق نظراسپ،عوامل محتوایی وفردی با هم ترکیب شــدند. مرحلهاول رسانههارا قدرت مطلق قدرت تلقی می کردند و در مرحله سوم مجددا آنها را قدرتمند دانستند. نظریهها یارویکردهای پژوهشــی متعددی که طی حدودنیم قرن پژوهشدرموردارتباط جمعی ارائه شــده اند بهپاســخهایمتفاوتی برایپرسشبهاندازه اثرهایارتباطجمعی فراهم کردهاند.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

– نظریه برجسته سازی 2
فرضیه اساسی نظریه برجسته سازی آن است که رسانه‌ها به ما می‌گویند چه چیزی مهم است. در برجسته سازی، رسانه‌ها به ما نمی‌گویند که درباره‌ی یک موضوع چه فکری می‌کنیم بلکه تنها برتری و اولویت وابسته به مقدار و نوع پوشش موضوع را ارائه می‌کنند.
برجسته سازی، خلق آگاهی عمومی و جلب توجه عامه به موضوعات مطلوب رسانه‌ها است. دو فرض اساسی بیشتر تحقیقات در زمینه کارکرد برجسته سازی رسانه‌ها را تحت پوشش قرار می دهد:
1-روزنامه‌ها و رسانه‌ها حقایق را منعکس نمی‌کنند بلکه حقایق را سانسور می‌کنند و شکل می‌دهند.
2-تمرکز رسانه‌ها بر موضوعات محدود سبب می‌شود عامه مردم نیز همان موضوعات را مهم بپندارند.
برجسته سازی بر محتوای پیام‌های رسانه اثر می‌گذارد. عوامل درون سازمانی و برون سازمانی نه تنها به گزینش محتوای رسانه می‌پردازد بلکه توانایی تغییر ادراک افراد و سازماندهی و شکل دهی به افکار مخاطبان خود از طریق دستکاری محتوای پیام را دارند که این همان کارکرد برجسته سازی ارتباط جمعی است .
بعد ها مک کمب3 و شاو4 دو محقق آمریکایی، تحقیقاتی را در رابطه با مبازرات انتخاباتی سال 1968، 1972 و 1976 انجام دادند. آنها در تحقیقات خود در زمینه کارکرد برجسته سازی رسانه‌های جمعی با توجه به دو عنصرآگاهی و اطلاعات کوشیدند رابطه میان رای دهندگان و محتوای واقعی پیام‌هایی را که رسانه‌ها در جریان انتخابات ارائه کردند، ارزیابی کنند. مک کمب و شاو نتیجه‌گیری کردند که رسانه‌های جمعی، بر آنچه رأی دهندگان به عنوان موضوع مهم در انتخابات مورد توجه قرار می‌دهند، تاثیر مهمی می‌گذارند.
با طرح برجسته سازی این فرضیه که رسانه‌ها قدرت تاثیرگذاری محدودی دارند و این که مخاطبان از میان پیام‌های رسانه‌ای، آنهایی را مورد توجه قرار می‌دهند که با عقاید و باورهای آنها در ارتباط باشد، مورد توجه پژوهشگران ارتباط جمعی واقع شد و این موضوع تاثیر نظریه برجسته سازی را به میزان قابل توجه‌ای در زندگی ما کاهش داد.
– نظریه هنجارهای رسانه‌ای
در سال 1959 سه دانشمند شهیر ارتباطات در کتاب “چهار نظریه در مطبوعات” برای سیستم های مطبوعاتی جهان دسته بندی قائل شدند. در این کتاب، سیبرت5 ، شرام6 و پترسون 7 از چهار دسته عمده نام بردند؛ که به نظریات هنجاری در رسانه ها مشهور شدند. این چهار نظریه عبارتند از:
1. نظریه اقتدارگرا و خودکامه
2. نظریه لیبرالی یا آزادی گرا
3. نظریه مسئولیت اجتماعی رسانه‌ها
4. نظریه رسانه‌های شوروی
این نظریه ها مبتنی بر مشاهدات هستند؛ و سعی شده از پایایی و روایی قابل قبولی برخوردار باشند.بی شک از همین دقت است؛ که در علوم ارتباطات به عنوان یکی از نظریات پایه ای، ماندگار شده اند. در اینجا با توجه به نقش خبرگزاری‌ها و مسئولیت اجتماعی که آن‌ها در قبال جامعه برعهده دارند تنها به بسط سه نظریه اول اکتفا می‌شود:
1- نظریه اقتدارگرا
وقتی با عصری که بعدها به نام “گوتنبرگ” لقب گرفت؛ چاپ و نشریات چاپی متولد و بسیار زود توسعه یافتند؛ نظامهای سیاسی، تحت سلطه حکومتهای اقتدار گرا و حاکمان توتالیتر بود. بر این اساس بود که نخستین اصل و نظریه مطبوعات، نظریه ای مبتنی بر تقویت و بازتولید سیاستهای حاکم و حکومت اقتدار گرا بود. در چنین نظامی هر گونه نشر، و حتی در اختیار داشتن دستگاهی برای چاپ مستلزم مجوز حکومت بود. مبتنی بر این نظریه، فقدان استقلال واقعی روزنامه‌نگاران و اطاعت آنها از عوامل حکومت، اساس هنجارهای رسانه‌ای را تشکیل می‌داد. از یک سو حکومت برای کنترل مطبوعات از یک رویکرد تمرکزگرا با استفاده از سانسور پیش از انتشار استفاده می کرد؛ و با تدوین و نهادینه کردن روش‌های توبیخ در مقابل انحراف از مجموعه راهبردهای سیاسی، آنها را وادار به تمکین می‌کرد.
مطمئناً در چنین نظامی، کارگزاران حکومت به کنترل کیفی تولیدات رسانه ای می‌پردازند؛ و با وضع مقررات و آیین‌نامه‌های خاص، جزئیات بخشی از کنترل و مداخله خود را مدون کرده ،ضمن مشروع شمردن انتصاب اعضای سردبیری رسانه‌ها، از انواع مجازات ها از جمله وضع مالیات ها و مجازات‌های اقتصادی تا تعلیق انتشار استفاده می‌کنند. مک‌کوائل (1382) توضیح می‌دهد؛ که چنین نظام رسانه‌‌ای را می‌توان در حکومت‌های که نظامیان بر کشور سلطه دارند؛ به وضوح دید. ضمن آنکه در کوتاه مدت ممکن است؛ در شرایط تهدیدات جنگی و یا شورش نیز، چنین نظامی بر رسانه‌های یک کشور حاکم شود.در مجموع این نظریه در تلاش است؛ که رسانه‌ها را تسلیم کسانی کند؛ که به شکلی مشروع یا نامشروع قدرت را در جامعه به دست گرفته‌اند. به عبارت دیگر مالکیت رسانه ها در این نظریه، چه رسانه به صورت علنی در دست دولت باشد؛ و یا به ظاهر خصوصی باشد؛ به هر حال تحت سیطره حکومت اقتدارگرا و توتالیتر است.این نظریه هنوز هم در بسیاری موارد کاملاً صادق است .بخصوص در کشورهایی که در فضای گفتمانی سنتی و ما قبل دموکراتیک هستند؛ و یا در کشورهایی که علناً دیکتاتور و سرکوب گر هستند؛ به چشم می خوردو یا در کشورهایی که تحت حاکمیت ارتش هستند یا در اشغالند و یا در شرایط خاص حکومت نظامی هستند. اما با این وجود باید توجه داشت؛ که این مدل تنها در این چنین شرایطی نیست که صدق می کند. بلکه گرایشات اقتدارگرا در نظام رسانه ای جوامعی که علناً توتالیتر نیستند؛ هم قابل شناسایی است. برای مثال در یک بررسی جامعه شناسی سیاسی می توان موقعیت هایی را شناسایی کرد؛ که اقتدارگرایی ناشی از اراده جمعی است و البته در همه جوامع دوران هایی را می توان شمرد؛ که در آنها وضعیت هایی یافت می شود؛ که در آنها آزادی رسانه با برخی منافع حکومت در تضاد قرار می گیرد.
در مجموع، بایدها و نبایدهای این نظریه را به تعبیر محسنیان راد(1385) می‌توان در 12 بند به شرح زیر خلاصه کرد:
بایدها:
1. مطیع قدرت شکل گرفته
2. وابستگی اغلب تحت فشار به قدرت حکومت
3. اعمال سانسور و تنبیه
4. قانونگذاری در راستای کنترل مستقیم حکومت بر تولید پیام
5. اعمال انواع فشارهای غیرمستقیم
6. کنترل ورود رسانه‌ها به داخل کشور
7. دخالت و کنترل در شوراهای پیام آفرینان
8. مجاز دانستن اعمال تعلیق در انتشار از سوی دولت نباید‌ها
9.ایجاد اختلال در قدرت شکل گرفته
10.استقلال در عملکرد پیام آفرینان

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید