3-1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 63
3-2 روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………. 63

3-3 جامعه آماری ……………………………………………………………………………………………………………………………. 64

3-4 نمونه آماری ……………………………………………………………………………………………………………………………. 64

3-5 روش آماری ………………………………………………………………………………………………………………………….. 64

3-6 اعتبار پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………………………………. 65
3-7 مشخصات پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………………………… 66
3-8 فرآیند پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………… 66
فصل چهارم : توصیف و تجزیه و تحلیل داده ها ……………………………………………………………………………………………….. 69
4-1 ارائه و تجزیه و تحلیل داده ها ………………………………………………………………………………………………….. 70
4-1-1 بررسی سؤال اول ………………………………………………………………………………………………………………………. 70
4-1-2 بررسی سؤال دوم ………………………………………………………………………………………………………………………. 71
4-1-3 بررسی سؤال سوم ………………………………………………………………………………………………………………………. 73
4-1-4 بررسی سؤال چهارم …………………………………………………………………………………………………………………….. 74
4-1-5 بررسی سؤال پنجم ……………………………………………………………………………………………………………………….. 76
4-1-6 بررسی سؤال ششم ……………………………………………………………………………………………………………………… 77
4-1-7 بررسی سؤال هفتم ……………………………………………………………………………………………………………………… 79
4-1-8 بررسی سؤال هشتم ……………………………………………………………………………………………………………………… 80
4-1-9 بررسی سؤال نهم ………………………………………………………………………………………………………………………….. 82
4-1-10 بررسی سؤال دهم………………………………………………………………………………………………………………………… 83
4-1-11 بررسی سؤال یازدهم …………………………………………………………………………………………………………………… 85
4-1-12 بررسی سؤال دوازدهم …………………………………………………………………………………………………………………. 86
4-1-13 بررسی سؤال سیزدهم ………………………………………………………………………………………………………………….. 87
4-1-14 بررسی سؤال چهاردهم ………………………………………………………………………………………………………………… 89
4-1-15 بررسی سؤال پانزدهم ……………………………………………………………………………………………………………………. 91
4-1-16 بررسی سؤال شانزدهم ………………………………………………………………………………………………………………….. 92
4-1-17 بررسی سؤال هفدهم …………………………………………………………………………………………………………………….. 94
4-1-18 بررسی سؤال هجدهم ………………………………………………………………………………………………………………….. 95
4-1-19 بررسی سؤال نوزدهم …………………………………………………………………………………………………………………… 97
4-1-20 بررسی سؤال بیستم ………………………………………………………………………………………………………………….. 99
4-1-21 بررسی سؤال بیست و یکم ………………………………………………………………………………………………………… 100
4-1-22 بررسی سؤال بیست و دوم ……………………………………………………………………………………………………….. 102
4-1-23 بررسی سؤال بیست و سوم ……………………………………………………………………………………………………….. 103
4-1-24 بررسی سؤال بیست و چهارم …………………………………………………………………………………………………….. 104
4-1-25 بررسی سؤال بیست و پنجم ………………………………………………………………………………………………………. 106
4-1-26 بررسی سؤال بیست و ششم ………………………………………………………………………………………………………. 107
4-1-27 بررسی سؤال بیست هفتم …………………………………………………………………………………………………………. 109
4-1-28 بررسی سؤال بیست و هشتم ……………………………………………………………………………………………………… 110
4-1-29 بررسی سؤال بیست و نهم ……………………………………………………………………………………………………….. 112
4-1-30 بررسی سؤال سی ام …………………………………………………………………………………………………………………… 113
4-2 آزمون فرضیه ها …………………………………………………………………………………………………………………………… 115
4-2-1 بررسی فرضیه اول ……………………………………………………………………………………… ………………………………. 116
4-2-2 بررسی فرضیه دوم …………………………………………………………………………. . …………………………………………. 118
4-2-3 بررسی فرضیه سوم ……………………………………………………………………………. ……………………………………….. 120
4-2-4 بررسی فرضیه چهارم …………………………………………………… ……………………………………………………………… 122
4-2-5 بررسی فرضیه پنجم ………………………………………………………………………………………. ……………………………. 124
فصل پنجم : نتیجه گیری و پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………… 127
5-1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………… 128
5-2 فرآیند پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………… 128
5-3 نتیجه گیری ………………………………………………………………………………………………………………………….. 129
5-4 پیشنهادات …………………………………………………………………………………………………………………………… 131
5-5 پیشنهاد برای محققین آینده ……………………………………………………………………………………………………. 134
منابع و ماخذ داخلی ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 135
منابع و ماخذ خارجی ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 139
پیوست …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 142
فهرست اشکال
شکل 1-1 رابطه بین متغیرهای مستقل و وابسته ………………………………………………………………………………….. 8
شکل 2-1 مکانیزم QFD ……………………………………………………………………………………………………………….. 16
شکل2-2 مراحل QFD ………………………………………………………………………………………………………………….. 17
شکل 2-3 مدل کانو ………………………………………………………………………………………………………………………… 19
شکل 2-4 مدل تعامل بخشهای مختلف سازمان تولیدی ………………………………………………………………………. 32
شکل 2-5 نمودار چارچوب ساده شده مدل دمینگ …………………………………………………………………………….. 43
شکل 2-6 مدل مالکوم بالدریج با رویکرد سیستمی …………………………………………………………………………….. 45
فهرست جداول
جدول 4-1 فراوانی تاثیر ماشین آلات و تجهیزات در توسعه برنامه های بهبود کیفیت ……………………………………….. 70
فراوانی تاثیر برنامه ریزی تکنولوژی در برنامه کسب و کار …………………………………………………………….. 72 جدول 4-2
جدول 4-3 فراوانی تاثیر برنامه کسب و کار در توسعه برنامه های بهبود کیفیت ………………………………………………… 73
جدول 4-4 نقش سیستمهای کنترل کیفیت در بهره وری ………………………………………………………………………………… 75
جدول 4-5 فراوانی تاثیر تبلیغات ایزو در عدم اعتماد به این برنامه ها ……………………………………………………………… 76
جدول 4-6 فراوانی رقابت میان کارخانه ها …………………………………………………………………………………………………. 78
جدول 4-7 فراوانی علاقمندی مدیران در اجرای برنامه های بهبود کیفیت ………………………………………………………. 79
جدول 4-8 فراوانی همکاری متقابل مدیران برای توسعه برنامه های بهبود کیفیت ……………………………………………. 81
جدول 4-9 فراوانی تاثیر برنامه های بهبود کیفیت در بهبود کیفیت محصولات ……………………………………………….. 82
جدول 4-10 فراوانی تاثیر وجود سود های کاذب زمین در انگیزه مدیران ……………………………………………………….. 84
جدول 4-11 فراوانی تاثیر فرهنگ کیفیت در استقرار سیستمهای بهبود کیفیت …………………………………………………. 85
جدول 4-12 فراوانی آگاهی مدیران با برنامه های بهبود کیفیت ……………………………………………………………………. 87
جدول 4-13 فراوانی بکارگیری متخصصان بهبود کیفیت ……………………………………………………………………………… 88
جدول 4-14 فراوانی استفاده از برنامه ریزی کیفیت …………………………………………………………………………………… 90
جدول 4-15 فراوانی تخصص مسئولین کنترل کیفیت ………………………………………………………………………………….. 91
جدول 4-16 فراوانی تاثیر بکارگیری متخصصان بهبود کیفیت در استقرار این برنامه ها …………………………………….. 93
جدول 4-17 فراوانی آموزشهای تخصصی برای اجرای برنامه های بهبود کیفیت …………………………………………….. 94
جدول 4-18 فراوانی نرخ بهره بانکها در استقرار برنامه های بهبود کیفیت ………………………………………………………. 96
جدول 4-19 فراوانی حضور واسطه ها و دلال ها در استقرار سیستم بهبود کیفیت ……………………………………… 97
جدول 4-20 فراوانی حمایت موسسات دولتی و غیر دولتی برای توسعه برنامه های بهبود کیفیت ………………… 99
جدول 4-21 فراوانی تاثیر تجهیزات در اجرای برنامه های بهبود کیفیت ……………………………………………………. 100
جدول 4-22 فراوانی انجام برنامه ریزی مالی برای استقرار سیستمهای بهبود کیفیت ………………………………… 102
جدول 4-23 فراوانی تاثیر عدم وجود بازار رقابتی در استقرار سیستمهای کیفیت ……………………………………… 103
جدول 4-24 فراوانی علاقمندی و انگیزه کارکنان …………………………………………………………………………………. 105
جدول 4-25 فراوانی همکاری متقابل کارکنان برای توسعه برنامه های بهبود کیفیت …………………………………. 106
جدول 4-26 فراوانی آشنایی کارکنان با سیستمهای کیفیت ……………………………………………………………………… 108
جدول 4-27 فراوانی تاثیر قدرت خرید مردم در انگیزه کارکنان ………………………………………………………………. 109
جدول 4-28 فراوانی تاثیر کالاهای چینی در انگیزه کارکنان ……………………………………………………………………. 111
جدول 4-29 فراوانی همکاری کارکنان با مدیران در اجرای برنامه های بهبود کیفیت …………………………………… 112
جدول 4-30 فراوانی تاثیر امنیت شغلی بر انگیزه کارکنان ………………………………………………………………………… 114
جدول 4-31 جدول توافقی سوالات 1،2،3،4،5،6 …………………………………………………………………………………… 117
جدول 4- 32 جدول توافقی سوالات 7،8،9،10،11 …………………………………………………………………………………. 119

جدول 4- 33 جدول توافقی سوالات 12،13،14،15،16،17 ……………………………………………………………………… 121
جدول 4- 34 جدول توافقی سوالات 18،19،20،21،22،23 ………………………………………………………………………. 123
جدول 4- 35 جدول توافقی سوالات 24،25،26،27،28،29،30 ………………………………………………………………… 125

فهرست نمودار ها
نمودار 4-1 فراوانی تاثیر ماشین آلات و تجهیزات در توسعه برنامه های بهبود کیفیت …………………………….. 71
نمودار 4-2 فراوانی تاثیر برنامه ریزی تکنولوژی در برنامه کسب و کار …………………………………………………. 73
نمودار 4-3 فراوانی تاثیر برنامه کسب و کار در توسعه برنامه های بهبود کیفیت ……………………………………… 74
نمودار 4-4 نقش سیستمهای کنترل کیفیت در بهره وری ……………………………………………………………………… 76
نمودار 4-5 فراوانی تاثیر تبلیغات ایزو در عدم اعتماد به این برنامه ها ……………………………………………………. 77
نمودار 4-6 فراوانی رقابت میان کارخانه ها ……………………………………………………………………………………….. 79
نمودار 4-7 فراوانی علاقمندی مدیران در اجرای برنامه های بهبود کیفیت ……………………………………………… 80
نمودار 4-8 فراوانی همکاری متقابل مدیران برای توسعه برنامه های بهبود کیفیت …………………………………… 82
نمودار 4-9 فراوانی تاثیر برنامه های بهبود کیفیت در بهبود کیفیت محصولات ………………………………………… 83
نمودار 4-10 فراوانی تاثیر وجود سود های کاذب زمین در انگیزه مدیران ……………………………………………….. 85
نمودار 4-11 فراوانی تاثیر فرهنگ کیفیت در استقرار سیستمهای بهبود کیفیت …………………………………………. 86
نمودار 4-12فراوانی آگاهی مدیران با برنامه های بهبود کیفیت ………………………………………………………………… 88
نمودار 4-13 فراوانی بکارگیری متخصصان بهبود کیفیت ………………………………………………………………………. 89
نمودار 4-14 فراوانی استفاده از برنامه ریزی کیفیت ……………………………………………………………………………… 91
نمودار 4-15 فراوانی تخصص مسئولین کنترل کیفیت …………………………………………………………………………… 92
نمودار 4-16 فراوانی تاثیر بکارگیری متخصصان بهبود کیفیت در استقرار این برنامه ها ………………………………. 94
نمودار 4-17 فراوانی آموزشهای تخصصی برای اجرای برنامه های بهبود کیفیت …………………………………………. 95
نمودار 4-18 فراوانی نرخ بهره بانکها در استقرار برنامه های بهبود کیفیت ………………………………………………… 97
نمودار 4-19 فراوانی حضور واسطه ها و دلال ها در استقرار سیستم بهبود کیفیت …………………………………….. 98
نمودار 4-20 فراوانی حمایت موسسات دولتی و غیر دولتی برای توسعه برنامه های بهبود کیفیت ……………….. 100
نمودار 4-21 فراوانی تاثیر تجهیزات در اجرای برنامه های بهبود کیفیت ………………………………………………….. 101
نمودار 4-22 فراوانی انجام برنامه ریزی مالی برای استقرار سیستمهای بهبود کیفیت ………………………………….. 103
نمودار 4-23 فراوانی تاثیر عدم وجود بازار رقابتی در استقرار سیستمهای کیفیت ………………………………………. 104
نمودار 4-24 فراوانی علاقمندی و انگیزه کارکنان …………………………………………………………………………………. 106
نمودار 4-25 فراوانی همکاری متقابل کارکنان برای توسعه برنامه های بهبود کیفیت ………………………………….. 107
نمودار 4-26 فراوانی آشنایی کارکنان با سیستمهای کیفیت …………………………………………………………………….. 109
نمودار 4-27 فراوانی تاثیر قدرت خرید مردم در انگیزه کارکنان ……………………………………………………………… 110
نمودار 4-28 فراوانی تاثیر کالاهای چینی در انگیزه کارکنان ……………………………………………………………………. 112
نمودار 4-29 فراوانی همکاری کارکنان با مدیران در اجرای برنامه های بهبود کیفیت ………………………………….. 113
نمودار 4-30 فراوانی تاثیر امنیت شغلی بر انگیزه کارکنان ………………………………………………………………………. 115
نمودار 4-31 توزیع خی دو در فرضیه اول ………. ………………………………………………………………………………….. 117

نمودار 4-32 توزیع خی دو در فرضیه دوم ……….. …………………………………………………………………………………. 119

نمودار 4-33 توزیع خی دو در فرضیه سوم …………………. ………………………………………………………………………. 121

نمودار 4-34 توزیع خی دو در فرضیه چهارم ……………….. ………………………………………………………………………. 123

نمودار 4-35 توزیع خی دو در فرضیه پنجم ……………………… ………………………………………………………………….. 125

فهرست اصطلاحات انگلیسی
Balanced Score Card کارت امتیازی متوازن ………………………………………………………………………………………………..
Business Plan برنامه کسب و کار …………………………………………………………………………………………………………………..
European Foundation For Quality Management مدیریت کیفیت بنیاد اروپایی …………………………………
Kaizen کایزن …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….
Quality کیفیت …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
Quality Function Deployment توسعه وظایف کیفیت ……………………………………………………………………………….
Quality management مدیریت کیفیت …………………………………………………………………………………………………………
Quality Planning برنامه ریزی کیفیت …………………………………………………………………………………………………………….
Sanitize سلامت کردن ………………………………………………………………………………………………………………………………………
Self-discipline ایجاد نظم و ترتیب …………………………………………………………………………………………………………………..
Small Businesses صنایع کوچک ………………………………………………………………………………………………………………….
Standardize استاندارد کردن ……………………………………………………………………………………………………………………………
Structurize سازماندهی ……………………………………………………………………………………………………………………………………
Systematize روش مند کردن …………………………………………………………………………………………………………………………..
Total Quality Management مدیریت کیفیت جامع ……………………………………………………………………………………..
چکیده
با توجه به محیط رقابتی امروز، اهمیت برنامه های بهبود کیفیت به منظور دستیابی به کیفیت محصولات و خدمات، کاهش هزینه ها و افزایش کارایی بیش از پیش آشکار می شود. برنامه های بهبود کیفیت به منظور افزایش کیفیت محصولات و خدمات در صنایع کوچک به اجرا گذارده می شود که به علت ویژگیهای خاص این صنایع، استقرار این برنامه ها دارای محدودیتهایی می باشد.
پژوهشهای زیادی در داخل و خارج از کشور، عوامل موثر بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت ( عوامل درون سازمانی و برون سازمانی ) را مورد بررسی قرار داده اند. از جمله این عوامل می توان بر حمایت مدیریت، آموزش، و فرهنگ سازمانی ( عوامل درون سازمانی )، فرهنگ جامعه، محیط پویا یا ایستا و وضعیت اقتصادی ( عوامل برون سازمانی ) اشاره کرد.
هدف از پژوهش حاضر بررسی تنگنا ها و مشکلات اجرای برنامه های بهبود کیفیت در شهرک های صنعتی شهرستان ارومیه می باشد. مطالعه از طریق آزمونهای آماری و با استفاده از نرم افزارهای آماری تحلیل گردید.
یافته های این پژوهش، فرضیه وجود رابطه بین تکنولوژی، نگرش مدیران و کارکنان، تخصص و محدودیتهای اقتصادی، با اجرای برنامه های بهبود کیفیت را تایید کردند. به عبارت دیگر پنج عامل تکنولوژی، نگرش مدیران و کارکنان به برنامه های بهبود کیفیت، تخصص مدیران و مسئولین کیفیت و محدودیتهای اقتصادی از عواملی می باشند که استقرار برنامه های بهبود کیفیت را به شدت تحت تاثیر قرار می دهند. در واقع نقص در این عوامل می تواند، از موانع اجرای برنامه های بهبود کیفیت محسوب شود.

فصل اول
کلیات
بیان مسئله1-1
صنایع کوچک به عنوان استراتژی مهم برای کاهش بیکاری محسوب می شوند. همچنین این صنایع به علت ویژگیهای خاص آن از جمله انعطاف پذیری، رفتار خلاقانه و تصمیم گیری سریع که از مزیت های آن محسوب می شود. همچنین معایبی از جمله، محدودیتهای مالی و انسانی و اطلاعاتی، مورد توجه می باشند (Cemal Akyüz, Akyüz, Serin, Cindik,2006 ). استقرار برنامه های بهبود کیفیت در این صنایع نیازمند در نظر گرفتن این ویژگیها می باشد که ممکن است در راستای آن محدودیتها و مشکلاتی وجود داشته باشد.
بر اساس بررسیهای انجام شده رقابت فروشندگان و عرضه کنندگان یک محصول و یا خدمت به اشکال گوناگونی ظاهر می شود لکن مهمترین جنبه آن کیفیت است (فاطمی قمی، ????). همچنین کیفیت یکی از مهمترین عواملی است که می تواند به عنوان عاملی مؤثر در کسب درآمد مورد نیاز صنایع و نهایتاً کشور تأثیر بسزایی داشته باشد (مهرگان، 1???). سازمانها برای رسیدن به حد مطلوب کیفیت از برنامه های مختلفی از جمله بسترسازی فرهنگی، مدیریت کیفیت جامع، کنترل کیفیت آماری، روش QFD1، آموزش پرسنل و …استفاده میکنند. اجرای صحیح و مؤثر این برنامه ها در سازمانها، توأم با مشکلاتی است که سازمانها با آن درگیر می باشند.
بر اساس بررسیهای انجام شده از منابع داخلی، برنامه های بهبود کیفیت در داخل کشور بیشتر در زمینه خدمات(بانکها و بیمارستانها) و صنایع تولیدی بزرگ مورد توجه قرار گرفته است و اهتمام چندانی به اجرای این برنامه ها در صنایع کوچک صورت نگرفته است (وطن خواه، گوهری، عبدی، 1389؛مهرگان ????). از این رو در این پژوهش با در نظر گرفتن شرایط و ویژگیهای خاص صنایع کوچک سعی در شناسایی عوامل مؤثر بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت و موانع و تنگناهای عمده بر سر راه استقرار این برنامه ها، شده است.
اهمیت و ضرورت انجام تحقیق2-1
با توجه به رقابت شدید میان فروشندگان و عرضه کنندگان یک محصول و یا خدمت به ویژه در سالهای اخیر، اهمیت کیفیت تولیدات و خدمات موجب شده است که اکثر سازمانها توجه زیادی به اجرای برنامه های بهبود کیفیت معطوف دارند. آنچه در این راستا اهمیت بسزایی دارد، توجه به موانع و تنگناهای استقرار این برنامه ها است. و نظر بر اینکه شهرکهای صنعتی ارومیه از جمله صنایعی هستند که نقشی مهم در اشتغال و تولیدات صنعتی این شهرستان را دارا می باشند، بدیهی است که ژرف نگری بیشتر بر عوامل مؤثر بر استقرار برنامه های بهبود کیفیت در این صنایع، نقشی کلیدی در رسیدن به اهداف سازمانی و همچنین ارتقای بهره وری خواهد داشت. در این تحقیق سعی در بررسی متغیرهای درون سازمانی(نگرش مدیران و کارکنان، تکنولوژی، تخصص و محدودیتهای اقتصادی) بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت در صنایع کوچک با توجه به شرایط خاص این صنایع، شده است.
مطالعه تحقیقات گوناگون منابع داخلی و خارجی پیرامون اجرای برنامه های بهبود کیفیت نشان می دهد که محققان مختلف عوامل متعددی را در این امر موثر می دانند. طبق نظر آقای نوریاکی کانو و پل لیلرانک ، سکون انسانی، عدم تمایل به استفاده از روشهای کنترل کیفیت، فقدان منابع، ضعف سیستم مدیریت و فرهنگ جامعه از عواملی است که بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت اثرگذار است( لیلرانک، کانو، 1374). در حالیکه بن کلگ2 و بون تان3 اعتقاد دارند نیازهای مشتریان و عملکرد رقبا فاکتورهای مهم در پیاده سازی این برنامه ها می باشند(Clegg, Tan,2007).
موانع عمده بررسی شده در ایران شامل موانع اقتصادی، رضایت مشتریان و کارکنان، منابع(مالی و انسانی)، ساختار و فرهنگ سازمانی، موانع آموزشی، نگرشها و انتظارات می باشد (جمشیدی، بهمن ماه ???? ؛ دنیوی، اسفند ????؛ نعمتی، ??).
اهداف مشخص تحقیق3-1
یکی از اهداف این تحقیق، بررسی تکنولوژی مورد استفاده در صنایع کوچک و تأثیر آن بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت می باشد چرا که در عصر اطلاعات ویژگیهای خاصی بر جهان حاکم می باشد که از جمله مهمترین آنها سرعت تغییرات است که هر لحظه بر شتاب آن اضافه می شود. در این شرایط محیطی، یک مؤسسه اقتصادی و یا خدماتی زمانی می تواند به اهداف سازمانی خود و بهبود بهره وری در سازمان خویش دست یابد که این تغییرات را بشناسد، آن را پیش بینی کند و در نهایت آن را بپذیرد و با آن همگام شود. لذا آنچه در این راستا مورد بررسی قرار می گیرد این است که با توجه به تغییرات و تحولات در تکنولوژی و رقابت در سطح فشرده، آیا تکنولوژی مورد استفاده در صنایع کوچک شهرستان ارومیه بر اجرای برنامه های بهبود کیفیت مؤثر است؟
از اهداف دیگر قابل بررسی در این تحقیق نگرش مدیران به برنامه های بهبود کیفیت می باشد. بر اساس نتایج بررسیهای انجام شده در داخل و خارج از کشور، انگیزه، حمایت و تعهد مدیران در اجرای برنامه های بهبود کیفیت عاملی کلیدی می باشد (تورانی، طبیبی، شهبازی، بهار ?? ؛ حمیدی، طبیبی، بهار ??؛ دنیوی، اسفند ????؛,2010 Jayaram, L. Ahire, Dreyfus). با توجه به اینکه نگرش منفی مدیران به برنامه های بهبود کیفیت که حامیان اصلی این برنامه ها به شمار می روند، استقرار آنها را دچار مشکل می کند، از این لحاظ قابلیت بررسی را دارا می باشد.
از جمله اهداف دیگر قابل بررسی در این تحقیق، سطح تخصص مدیران در زمینه برنامه های بهبود کیفیت می باشد. مدیران و مسئولین کنترل کیفیت از جمله افراد کلیدی در اجرای مؤثر برنامه های بهبود کیفیت می باشند. لذا سطح تخصص آنان در این زمینه نیز می تواند از فاکتورهای تعیین کننده باشد و به این ترتیب قابلیت بررسی را دارا می باشد و آنچه در این راستا مورد بررسی قرار می گیرد این است که آیا سطح تخصص مدیران و مسئولین کنترل کیفیت می تواند بر استقرار برنامه های بهبود کیفیت مؤثر باشد؟
از جمله اهداف دیگر در این تحقیق، بررسی محدودیتهای اقتصادی صنایع کوچک و نقش آن در استقرار برنامه های بهبود کیفیت می باشد. با توجه به اینکه صنایع کوچک با محدودیتهای مالی دست به گریبان هستند (Cemal Akyüz, Akyüz, Serin, Cindik, 2006 ) که این خود منجر به محدودیتهای انسانی و اطلاعاتی می شود، لذا تنگناهای اقتصادی صنایع کوچک می تواند یکی از عوامل مهمی باشد که اجرای این برنامه ها را تحت تأثیر قرار می دهد. در واقع در صورت چشم گیر بودن محدودیتهای اقتصادی، این عامل می تواند به عنوان مانعی بر سر راه این برنامه ها محسوب شود.
از جمله اهداف دیگر قابل بررسی در این تحقیق، نگرش کارکنان به برنامه های بهبود کیفیت می باشند. با توجه به اینکه مجریان اصلی برنامه های بهبود کیفیت کارکنان می باشند، و در صورتی که انگیزه کافی در این زمینه در آنان وجود نداشته باشد، می تواند از عوامل مهمی باشد که استقرار این برنامه را با مشکل مواجه می کند. همچنین اگر کارکنان، آگاهی و آشنایی لازم با برنامه های بهبود کیفیت و ضرورت اجرای آن را نداشته باشند بر اجرای این برنامه ها اثر منفی خواهد گذاشت. در واقع در صورت نگرش مثبت، نیروی کار با انگیزه می تواند کارها را بهتر انجام دهد و در کل کیفیت بیشتر را به دنبال خواهد داشت و از این لحاظ دارای قابلیت بررسی می باشد. به طور کلی اهداف زیر را می توان برای این پژوهش شمرد:
الف- بررسی ابعاد و جوانب گوناگون برنامه های بهبود کیفیت در صنایع کوچک
ب- بررسی موانع و مشکلات اجرای برنامه های بهبود کیفیت در محیط داخلی(تکنولوژی، نگرش مدیران، سطح تخصص، محدودیتهای مالی، نگرش کارکنان)
ج- ارائه راهکارها و پیشنهاداتی برای اجرای برنامه های بهبود کیفیت در صنایع کوچک

1-4 فرضیات پژوهش
برای تجزیه و تحلیل موضوع مورد مطالعه و با توجه به مقدمات داده شده، فرضیاتی به شرح ذیل طرح و مورد آزمایش و بررسی قرار می گیرند:
1-4-1 فرضیه اول:
بین تکنولوژی مورد استفاده در صنایع کوچک و عدم توسعه برنامه های بهبود کیفیت رابطه معنی دار وجود دارد.
1-4-2 فرضیه دوم:
بین نگرش مدیران به برنامه های بهبود کیفیت و عدم توسعه این برنامه ها رابطه معنی دار وجود دارد.
1-4-3 فرضیه سوم:
بین سطح تخصص مدیران و عدم توسعه برنامه های بهبود کیفیت رابطه معنی دار وجود دارد.
1-4-4 فرضیه چهارم:
بین محدودیتهای اقتصادی صنایع کوچک و عدم توسعه برنامه های بهبود کیفیت رابطه معنی دار وجود دارد.
1-4-5 فرضیه پنجم:
بین نگرش کارکنان به برنامه های بهبود کیفیت و عدم توسعه این برنامه ها رابطه معنی دار وجود دارد.
علت انتخاب واژه “عدم توسعه” به عنوان متغیر وابسته ، عدم وجود توسعه در اجرای برنامه های بهبود کیفیت می باشد. و یا در صورت اجرای برنامه های بهبود کیفیت توسعه این برنامه ها در سطح بسیار محدود می باشد. همچنین در فرضیه های این تحقیق سعی در بررسی عوامل درون سازمانی شده است. عوامل درون سازمانی بسیار زیادی وجود دارد که در اجرای برنامه های بهبود کیفیت موثر می باشند. از میان این عوامل، پنج عامل تکنولوژی مورد استفاده در صنایع کوچک، نگرش مدیران، سطح تخصص مدیران و مسئولین کنترل کیفیت، نگرش کارکنان و محدودیتهای اقتصادی صنایع کوچک تحت عنوان فرضیه های تحقیق مورد بررسی قرار می گیرند.

شکل 1-1 رابطه بین متغیر های مستقل و وابسته
1-5 تعاریف و اصطلاحات
1-5-1 برنامه ریزی کیفیت4:
” فعالیتهایی که اهداف و نیازمندیهای کیفیت و نیازمندیهای مربوط به کاربرد اجزای سیستم کیفیت را تعیین می کند ” (جمشیدی، ????).
1-5-2 صنایع کوچک5:
سازمانهای با کمتر از پنجاه نفر کارمند، صنایع کوچک نامیده می شوند (Cemal Akyüz, Akyüz, Serin, Cindik,2006). البته تعاریف زیادی توسط محققان مختلف و یا سازمانهای متعدد برای تعیین محدوده صنایع کوچک ارائه شده است که این تحقیق فقط به این تعریف بسنده می کند.
1-5-3 برنامه کسب و کار6:
” برنامه کسب و کار سندی است که موقعیت فعلی و آینده مطلوب شرکت را به تصویر می کشد. ” (Honig, Karlsson, 2004)
1-5-4 تکنولوژی7:
ابزار تبدیل داده به ستاده به عبارتی ” روش یا شیوه ی انجام کار و انتخاب نوع ابزار کار” (میرسپاسی، 1388)
1-5-5 محدودیتهای اقتصادی:
محدودیتها و تنگناهایی که صنایع مختلف ( به خصوص صنایع کوچک ) از لحاظ مالی و سرمایه گذاری با آن درگیر هستند را شامل می شود. منظور از محدودیتهای اقتصادی، مشکلات و تنگناهای مالی صنایع کوچک در اجرای برنامه های بهبود کیفیت می باشد
1-5-6 سطح تخصص:
منظور میزان تخصصی است که مدیران و مسئولین کنترل کیفیت در زمینه برنامه های بهبود کیفیت و اجرای آنها دارا می باشند.
1-5-7 کیفیت8:
” کیفیت عبارت است از مشخصه یا مجموعه ای از مشخصات محصولات تولید شده ” (فاطمی قمی، ????).
فصل دوم
ادبیات تحقیق
2-1 تاریخچه و سیر تحول نظریه های بهبود کیفیت
در دهه 1910 بازرسی کیفیت و در سال 1924 کنترل کیفیت متداول شد که این دو رویکرد تحت عنوان رویکرد مبتنی بر بازرسی شناخته می شوند.
در دهه 1950 تضمین کیفیت و در دهه 1980 و همچنین دهه های پس از آن، ارتقای مستمر کیفیت متداول شد که این دو نیز تحت عنوان رویکرد مبتنی بر پیشگیری شناخته می شوند.
ویژگیهای نظامهای مبتنی بر بازرسی عبارتند از:
– تلاشها بعد از تولید محصول یا ارائه خدمت انجام می گیرند.
– در بهترین شرایط ممکن کیفیت را نشان نمی دهند بلکه فقدان آن را نشان می دهند.
– چنین تلقی می شود که منشأ مشکلات کارکنان هستند نه نظام تولید یا ارائه خدمات.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

– برای یافتن نقص، نقشی پلیسی حاکم می شود و کارکنان حالت دفاعی به خود می گیرند.
– تلاشی برای یادگیری از مشکلات و پیشگیری از وقوع آنها به عمل نمی آید.
– روح همکاری، اعتماد، مسئولیت پذیری و خلاقیت از بین می رود و سؤظن، ملامت و تمایل به کتمان مشکلات حاکم می شود.
در حالیکه ویژگیهای نظامهای مبتنی بر پیشگیری عبارتند از:
– به جای پرداختن به مشکلات، فرایندها و سیستمها را بطور مستمر ارتقا می دهند.
– فعالیتها حول محور پاسخگویی به نیازهای مشتریان برنامه ریزی می شود.
– همه پرسنل در فرآیند ارتقا، شرکت می کنند.
– کارکنان با درگیری در ارتقای فرایندها، بطور دائم یاد می گیرند.
– تیمهای ارتقاء، هماهنگی و همکاری بین واحدهای مختلف سازمان را تقویت می کنند. (نعمتی، 1384).
در نظریه های جدید مدیریت کیفیت اعتقاد بر این است که کیفیت به جای آنکه کنترل شود، باید تولید گردد و به همین دلیل امروزه نگرش فلسفی” مدیریت کیفیت ” جای ” کنترل کیفیت ” را گرفته است. در این نگرش به موارد زیر اهمیت داده می شود:
– جلوگیری از ایجاد ضایعات به جای کشف ضایعات
– تولید با کیفیت به جای بازرسی کیفیت
– ارزیابی فرآیند به جای ارزیابی محصول
– هزینه های عدم تولید به جای هزینه های ضایعات
– کنترل در حین تولید به جای کنترل صد در صد در انتهای خط (جلوداری ممقانی، 1376، 182)
2-2 ضرورت کنترل کیفیت
فرایند تولید قادر نیست همواره محصولات را یکسان، یک شکل و مطابق طرح استاندارد تولید نماید و همواره تغییراتی در محصولات تولیدی ایجاد می شود. در این میان، تولیدکنندگان تلاش می کنند تولید محصولات مطابق با مشخصات و استانداردهای تعیین شده قبلی انجام پذیرد. برای غلبه بر این مشکل، بهترین کاری که یک سازنده در مورد محصول خود می تواند انجام دهد شناسائی و بررسی علل تغییرات محصول خود و برقراری ضوابطی جهت کنترل عوامل مؤثر در تغییرات و حفظ این تغییرات در محدوده ای مناسب است. حذف کامل تغییرات معمولاً امکان پذیر نمی باشد و در صورتی هم که امکان پذیر باشد از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نمی باشد. از اینرو سازندگان محصول باید توجه خود را به محصولی منعطف کنند که هر چند کاملاً عاری از نقص نمی باشد ولی قابل قبول است و از نظر آماری می توانند تغییرات آن را پیش بینی کنند. بدین ترتیب نیاز به کنترل کیفیت احساس می شود. استفاده از کنترل کیفیت تولیدکنندگان را از تغییرات ناگهانی و یا جزئی در محصول آگاه ساخته و اجرای اقدامات چاره جویانه را امکان پذیر می سازد و از تولید محصولات دور ریختنی و تحمیل هزینه های سنگین جلوگیری می کند (نقندریان، 1370، 6).
تولیدکنندگان تلاش می کنند تولید محصولات مطابق با مشخصات و استانداردهای تعیین شده قبلی انجام پذیرد، بنابراین باید فرآیند تولیدی را کنترل نموده تا به کیفیت مطلوب دست یابند. به این ترتیب کنترل کیفیت یکی از اجزای جدایی ناپذیر شرکتهای تولیدی و خدماتی شده است. کنترل کیفیت برای این منظور به وجود آمده است که :
الف- هزینه های تولید را کاهش دهد.
ب- کیفیت را بهبود بخشد.
ج- کارایی را افزایش دهد.
همانطور که قبلاً اشاره شد، فرایند تولید قادر نیست همواره محصولات را یکسان، یک شکل و مطابق طرح استاندارد تولید نماید. این امر بدلیل حاکمیت قوانین تغییرات می باشد که این قوانین را می توان به شرح زیر بیان نمود:
1- همه چیز تغییر می کند و نمی توان هیچ دو مشاهده ای را یکسان یافت.
2- مشاهدات انفرادی قابل پیش بینی نیستند.
3- غالباً گروهی از مشاهدات به یکی از دو گونه زیر رفتار می نمایند:
الف- مدل بدست آمده تحت کنترل آماری بوده و بنابراین قابل پیش بینی می باشد.
ب- مدل بدست آمده تحت کنترل آماری نبوده و قابل پیش بینی نمی باشد.
2-2-1 نتایج تحقیقات در زمینه استقرار کنترل کیفیت
یکی از تحقیقات در زمینه بررسی و تجزیه و تحلیل تنگناهای استقرار سیستم های کنترل کیفیت در واحدهای تولیدی تحت پوشش اداره کل استاندارد استان آذربایجان غربی صورت گرفته است. پژوهش صورت گرفته عوامل بسیار زیادی که در استقرار سیستم کنترل کیفیت موثر می باشد را مورد بررسی قرار می دهد. این تحقیق قابلیتهای مسئولین کنترل کیفیت، همکاری مدیران و دستگاههای اجرایی با مسئولین کنترل، تجهیزات و امکانات مالی و منابع انسانی، اعتماد به قابلیتهای مسئولین کنترل کیفیت، نگرش همسان مسئولین کنترل کیفیت و دستگاههای اجرایی در نحوه استقرار سیستم های کنترل کیفیت، شرایط اقتصادی کشور و عدم آگاهی و عدم شناخت از وظایف سیستم های کنترل کیفیت، را از عوامل مؤثر بر استقرار سیستم کنترل کیفیت معرفی می کند. همچنین طبق نتایج این تحقیق عدم آگاهی و شناخت کافی صاحبان از مزایای استقرار سیستم کنترل کیفیت موجب شده که آنها تصور کنند وجود سیستم کنترل کیفیت تنها مصرف هزینه است که از طرف ادارات بر آنها تحمیل شده است. در نتیجه تمایل چندانی به اجرای صحیح و موثر این سیستم نشان نمی دهند. ضمناً غیر قابل اجرا بودن تعدادی از استانداردهای ملی با توجه به شرایط آب و هوایی، عدم نظارت کنترل فراگیر و کارا از سوی دستگاههای اجرایی، زیر امر بودن مسئولین کنترل کیفیت تحت نظر مدیر کارخانه، فقدان سیستم صحیح ارزشیابی کارکنان، نقش دوگانه مسئول کنترل کیفیت به عنوان نماینده اداره کل استاندارد و به عنوان مسئول تعیین شده از سوی مدیریت، نامرتب و نا همگن بودن بازدیدهای کارشناسان اداره کل استاندارد، مهاجرت متخصصین، فرسودگی ماشین آلات و عدم همکاری و مشارکت در استانداردهای کلی از جانب تولید کنندگان و نمایندگان سازمانهای ذیربط و دانشگاهها از عواملی هستند که از موانع عمده استقرار سیستم کنترل کیفیت شناسایی شده اند. برای انجام این تحقیق، دو سری سوالات مطرح شده است که دسته اول توسط مسئولین کنترل کیفیت پر شده است. دسته دوم سوالات توسط مدیران واحدهای تولیدی پر شده بود. این پژوهش ابتدا سوالات مطرح شده را با کمک نمودارهای آماری بررسی می کند و سپس فرضیه های خود را با کمک آزمون آماری کای دو مورد تایید قرار می دهد (دنیوی، ????).
2-3 مکانیزم روش QFD ( توسعه وظایف کیفیت )
این روش برای اولین بار در سال 1966 در ژاپن به وسیله شخصی به نام یوجی آکو9 مطرح شد و امروزه نیز در شرکتهای ژاپنی به عنوان یک روش موفقیت آمیز در برنامه ریزی کیفیت مورد استفاده قرار می گیرد. همچنین به دلیل موفقیت آمیز بودن این روش، امروزه توسط سازمانها و کشورهای دیگر نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید