از شیر بز تا شیر برنج | تغذیه سالم

مجله تندرستی: واسه لحظاتی چشماتون رو ببندین و به کلمه «شیر» فکر کنین. در بین فکرکردن به سالای قبل برگردین؛ وقتی که بچه بودین. تصویر و تصور شما از این کلمه چیه؟ تصور من شیشه های شیر ساده س! با عکس کله گاو و عبارت «صنایع شیر ایران» که زیر این کله گاه و عجیب و غریب نوشته شده و با فویل آلومینیومی پلمپ شده بود و در کنار آ« هم خاطره ای از شیره های سه گوش یاد میاد؛ شیره هایی که بازم همون کله گاوه عجیب روی اون به تعداد زیاد وجود داشت. من و خیلی از بچه های همسن من باید صبحونه یا زنگ تفریح یکی از اونا رو می خوردیم. وقت تون تموم شد. تصورتون رو نگفتید؟

حالا دوباره چشماتون رو ببندین و به کلمه «شیر» فکر کنین. اما این بار زمان رو عقب نبرین. در قفسه های سوپرمارکتا بچرخید. حالا شاید شکلای جور واجور و اقسام شیر با طعمای جور واجور و بسته بندیای جور واجور جلوی چشمتون رژه می رن و همین موضوع هم شاید انتخاب شیر مناسب رو براتون سخت می کنه. به خاطر همین رفتیم سراغ بررسی شکلای جور واجور شیر،هرچند بعضی از شکلای جور واجور اونا هنوز در کشور ما وجود ندارن اما خدا رو چه دیدید، شاید چند وقت دیگه این نوع شیره ها هم سر از قفسه سوپرمارکتامون درآوردند. پس بهتره درباره شون بدونیم.

همه میدونیم که اجناس لبنی مخصوصا شیر پر از کلسیم و ویتامین D هستن. بعضی از اونا هم با ترکیبات مغذی ای مانند شکلای جور واجور ویتامین ها و مواد معدنی غنی شدن. اما همه اینا دلیل این نیس که شکلای جور واجور شیر مشابه هم بوده و نکات منفی و مثبت و تغذیه ای شون مانند همه. پس جدا از ویژگیای مشترک به بررسی ویژگیای تغذیه ای شکلای جور واجور شیر پراختیم.

۱- شیر مومو

شیر گاو به دو شکل «شیر کامل» (whole milk) و شیر پس چرخ (skim milk) هست. بیشتر ما از نوع دوم جداشده استفاده می کنیم. شیرگاو هم مانند شکلای جور واجور دیگه شیره ها، ویژگیای مثبت و نکات منفی ای داره.

+شیر گاو مخصوصا نوع پس چرخ اون دارای بالاترین مقدار کلسیمه. از نظر پروتئین نیزدو برابر شکلای جور واجور دیگه شیره ها پروتئین داره. البته در نوعای جورواجور شیر گاو، شامل شیر کامل، دو درصد، یه درصد و شیر پس چرخ، اندازه پروتئین فرق داره. این شیر به دلیل سازگاری با دستگاه گوارش آدم و مطلوب بودن طعم و عطر اون در رتبه بالاترین اندازه مصرف در جهان وایس تاده.

حساسیت به «لاکتوز» (قند شیر) یکی از مشکلاتیه که ممکنه افراد رو از خوردن شیر گاو ضعیف کنه. معده درد، دل پیچه، نفخ، اسهال و حالت تهوع از علائم حساسیت به لاکتوزه. این مشکل با مصرف شیره های کم لاکتوز یا بدون لاکتوز قابل حل  است.

افراد گرفتار به مشکل حساسیت به لاکتوز می تونن بدون درگیری با هیچ مشکلی، روزانه ۱۱۴ گرم شیر کم یا بدون لاکتوز بنوشن.اما هستن آدمایی که حساسیت اونا به اندازه ای بالاست که از شیره های کم لاکتوز یا بدون لاکتوز هم نمی تونن استفاده کنن. این افراد باید مصرف شیره های دیگه رو جانشین کرده و واسه رفع کمبود کلسیم از مکملای اون استفاده کنن.

۲- شیردانه لوبیایی

مردم ساکن کشورای شرق دور از شیر سویا و سویا فت و فراوون استفاده می کنن. البته این عادت کم کم بین مردم بقیه کشورها هم عادی شده؛ اما اونا پرچمدار نهضت شیر سویا هستن! شیر سویا خوراکی نه خیلی تازه وارد در سوپرمارکتای خیلی از کشورای جهان و ازجمله  کشور خودمونه. این شیر به صورت ساده و طعم دار ارائه می شه.

+ شیر سویا که اونو اصطلاحا از «کشیدن شیره سویا» و رقیق کردن اون با آب جفت و جور می کنن، پر از پروتئین گیاهی، کلسیم و چربیای غیراشباعه. کالری این نوع شیر پایین بوده و دارای عطر و طعم خوب و متنوعه. این نوع شیر، می تونه جانشین خوبی واسه افراد دچار حساسیت به لاکتوز باشه. مصرف اون مانع از دچار شدن به سرطان سینه در زنان می شه. بررسیا نشون میده زنائی که روزانه ۲۳ میلی گرم سویا دریافت کرده یا یه لیوان شیر سویا می خورن، یه سوم بقیه در خطر دچار شدن به سرطان سینه قرار دارن.

بعضی پژوهشا نشون میده مصرف این نوع شیر مانع از جذب پروتئین حیوونی و مواد معدنی می شه. طعم شیر سویا واسه بعضی دوست داشتنی نیس. به خاطر همین از خوردن اون دوری می کنن. اما یکی از راهکارها به کار گیری شکلای جور واجور طعم دار شیر سویا یا خوردن شیر سویا همراه عسله.

۳- شیر بادام

شیر بادام یا شیره بادام یکی از شکلای جور واجور شیره های پرخاصیت بعضی وقتا اما اگران قیمته که تولید اون به صورت محدود انجام می شه.

+ شیر بادام با فرایندی مثل «روغن کشی» از بادام استخراج شده و بعد با اب و شیرین کننده ها مخلوط می شه. این شیر گیاهی خواصی مثل شیر حیوونی داره؛ اینطوری که مانند شیر حیوونی پر از شکلای جور واجور ویتامینا، مواد معدنی و چربی خوبه. عطر و طعم اون خاص بوده و مخلوطی از طعم و عطر بادام و بوی خاص تلخ بادامه. شیر بادام می تونه جانشین خوبی واسه افارد حساس به لاکتوز باشه.

اندازه پروتئین شیر بادام بسیار پایین بوده و برابر یه گرم در هر فنجانه که این اندازه در مقایسه با شیر سویا و شیر گاو که واسه هر فنجون تا هشت گرمه، مقدار پایینیه. مصرف اون واسه افراد حساس به آجیل و ویتامین B هم خطرناکه. در مواردی شیر بادام رو با شکر زیاد مخلوط می کنن که اینطوری کالری و قند اون زیاد می شه.

۴- شیر محلی

+ این همون شیر «دهاتی، محلی یا خام» است؛ شیری که هیچ روند کارخانه ای مثل پاستوریزاسیون و استرلیزاسیون روی اون انجام نشده. این موضوع، یعنی «بکر بودن» شیر باعث حفظ کیفیت غذایی اون می شه.

از اونجا که این نوع شیر تحت هیچ روند میکروب زدایی و باکتری زدایی نیستش، درصورت مصرف ان خطر دچار شدن به «سالمونلا»، «تب مالت» و «ای.کولای» (E.Coli) دور از انتظار نیس. پس بهتره در صورت به کار گیری این نوع شیر حتما اونو مدت ۱۰ دقیقه بجوشونیم. از طرفی اونو از دامداریای مطمئن جفت و جور کنیم. با این همه بهتره از این نوع شیر استفاده نکنیم.

۵- شیر ارگانیک

+ این نوع شیر از دامایی جفت و جور شده که با مواد غذایی ارگانیک تغذیه کردن. به خاطر همین در این نوع شیر باقیمونده هورمونا، آنتی بیوتیکا، سموم آفت کش و… وجود نداره. از نظر تغذیه ای هم کیفیت این شیر بالاست. الان در بیشتر کشورای جهان از این نوع شیر استفاده می کنن.

قیمت بالا و اطمینان از ارگانیک بودن واقعی این نوع شیر، نگرانی اصلی واسه مصرف اون هستش.

۶- محصول بزبز قندی

شیر بز یکی از نوشیدنیای عادی بین عشایره. اما تازگیا در بعضی از کشورای جهان این نوع شیر هم وارد سوپرمارکتا شده.

+ شیر بز از شیر گاو آسون الهظم تره. به این دلیله که ساختار پروتئین اون ساده تر از شیر گاوه. اندازه کلسیم اونم بیشتر از شیر گاوه. از طرفی اندازه تریپتوفان – یکی از اسیدهای آمینه لازم – اونم از شیر گاو بیشتره.

اندازه لاکتوز اون بالاست. به خاطر همین مصرف اون واسه افراد گرفتار به حساسیت لاکتوز مناسب نیس. طعم اون شیرین – شوره و عطر و طعم شیر گاو رو نداره. بوی اون تند بوده و نابود کردن بوی اون سخته. البته اگه بشه عطر و طعم اونو بهتر کرد، مصرف اون از شیر گاو بهتره.

۷- شیر پولویی

شیر برنج یکی از شیره های گیاهی است. این شیر یا شیره رو از برنج قهوه ای یا برنجای کم کیفیت تر جفت و جور می کنن.

+ این نوع شیر رو معمولا از برنجای اصطلاحا «دانه شکسته» یا «قهوه ای کم کیفیت» جفت و جور می کنن. اما این به معنی ارزش غذایی خیلی پایین این نوع شیر نیس و اندازه چربی و کالری اون پایینه. طعم اونم مثل طعم «وانیل» است. هم اینکه بدون لاکتوز بوده و مصرف اون واسه افراد دارای حساسیت لاکتوز خوبه. خواص اون، مثل خواص شیر سویاست ولی عطر و طعم اون بهتر از شیر سویاست.

این شیر از نظر تغذیه ای جزو شیره های مغذی دسته بندی نمی شه؛ چون اندازه ویتامین A و C و محتوای پروتئینی اون پایینه. به خاطر همین واسه مصرف اون باید شکلای جور واجور غنی شده شیر برنج رو استفاده کرد.


باز نشر: مجله اینترنتی Bartarinha.ir

Post Author : ماه نشان

Related Post

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *